ขนตาเข้าตา ทิ่มตา เคืองตาหนักมาก อันตรายไหม รักษาอย่างไร?

ขนตา คือ 

               ขนตาทำหน้าที่ป้องกันสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ตา เช่น ฝุ่นละออง แมลง รวมถึงป้องกันเหงื่อไหลเข้าดวงตา ตามปกติขนตาของคนเรานั้นเป็นกลุ่มเส้นที่เรียงตัวกันเป็นแผงยาวตลอดแนวเส้นขอบตาบนและขอบตาล่าง ส่วนใหญ่จะชี้ตรงไปด้านหน้า ขนตาบนงอนขึ้นด้านบน และขนตาล่างจะงอนลงด้านล่าง จะไม่มีขนตาเส้นใดสัมผัสกับกระจกตา

ภาวะขนเข้าตา ทิ่มตา คืออะไร ? 

               แต่ภาวะขนตาทิ่มตา (Trichiasis) หรืออาจเรียกว่าขนตาคด เป็นความผิดปกติของขนตาที่เกิดขึ้น ที่มีลักษณะขนตาคดเข้าด้านใน ทำให้ขนตาทิ่ม ขนตาเข้าตา สัมผัสหรือเสียดสีกับกระจกตา จึงเกิดการระคายเคืองนัยน์ตาหรือตาดำ อาจมีอาการเพียงเล็กน้อย ไปจนถึงรุนแรงจนถึงขั้นต้องรักษาโดยการผ่าตัด ใครรู้สึกเคืองตา หรือเจ็บตาจากภาวะนี้อยู่ อย่านิ่งนอนใจ ลองดูกันดีกว่าว่าภาวะขนตาทิ่มตา มีลักษณะอาการอย่างไร

ลักษณะของอาการขนตาเข้าตา และมีผลเสียอย่างไร

               ขนตาทำหน้าที่ป้องกันสิ่งแปลกปลอมเข้าสู่ตา เช่น ฝุ่นละออง แมลง รวมถึงป้องกันเหงื่อไหลเข้าดวงตา ตามปกติขนตาของคนเรานั้นเป็นกลุ่มเส้นที่เรียงตัวกันเป็นแผงยาวตลอดแนวเส้นขอบตาบนและขอบตาล่าง ส่วนใหญ่จะชี้ตรงไปด้านหน้า ขนตาบนงอนขึ้นด้านบน และขนตาล่างจะงอนลงด้านล่าง จะไม่มีขนตาเส้นใดสัมผัสกับกระจกตา

               แต่ภาวะขนตาทิ่มตา (Trichiasis) หรืออาจเรียกว่าขนตาคด เป็นความผิดปกติของขนตาที่เกิดขึ้น ที่มีลักษณะขนตาคดเข้าด้านใน ทำให้ขนตาทิ่ม สัมผัสหรือเสียดสีกับกระจกตา จึงเกิดการระคายเคืองนัยน์ตาหรือตาดำ อาจมีอาการเพียงเล็กน้อย ไปจนถึงรุนแรงจนถึงขั้นต้องรักษาโดยการผ่าตัด ใครรู้สึกเคืองตา หรือเจ็บตาจากภาวะนี้อยู่ อย่านิ่งนอนใจ ลองดูกันดีกว่าว่าภาวะขนตาทิ่มตา มีลักษณะอาการอย่างไร

• ขนตางอเข้าด้านใน

ขนตาที่งอนเข้าด้านในตา แม้จะใช้ที่ดัดขนตา ดัดให้ขนตางอนออกด้านนอกดวงตาแล้ว ก็ยังช่วยไม่ได้มาก ทำให้ขนตาทิ่มตา หรือแหย่เข้าไปสัมผัสกับกระจกตาอยู่ตลอดเวลา

• เคืองตา คันตา กระพริบตาบ่อยๆ ตาแดง

คนที่มีภาวะขนตาทิ่มตา จะรู้สึกเหมือนมีสิ่งแปลกปลอม ผง หรือฝุ่น อยู่ในตาอยู่ตลอดเวลา ทำให้รู้สึกระคายเคืองต่อเยื่อบุตา คันตา จนต้องกระพริบตาบ่อยๆ บางรายกระพริบตาแล้วรู้สึกเจ็บตา หรือตาแดงจากการอักเสบได้

• ลืมตาไม่ขึ้น น้ำตาไหล สู้แสงไม่ได้

หากมีอาการขั้นรุนแรง นอกจากจะรู้สึกระคายเคือง ดวงตาอาจจะรู้สึกเจ็บปวดมากขึ้น ลืมตาไม่ขึ้น น้ำตาไหล มีขี้ตาเยอะ ตาแพ้แสง ทั้งนี้เกิดจากกระจกตามีแผลนั่นเอง

• เกิดแผลที่กระจกตา กระจกตาติดเชื้อ

ขนตาที่เกิดการเสียดสีกับกระจกตาเป็นเวลานาน หรือการขยี้ตา เพราะระคายเคืองตา จะทำให้เกิดรอยขีดข่วนที่ผิวกระจกตา เกิดการบาดเจ็บและติดเชื้อบริเวณกระจกตาได้ เมื่อเริ่มมีอาการติดเชื้อ จะมีอาการเคืองตา น้ำตาไหล มีขี้ตา ตาแดง ลืมตาไม่ขึ้น ตามัว จากจุดขาวขุ่นบริเวณตาดำที่เกิดจากการติดเชื้อ หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง จะทำให้จุดขาวขยายตัวเป็นวงกว้าง อาจสังเกตเห็นหนอง และอาจลุกลามจนถึงขั้นตาบอดได้

สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะขนตาทิ่มตา

1. เปลือกตาอักเสบ

               ภาวะการอักเสบของเปลือกตา ที่เกิดจากการอุดตันของต่อมไขมันบริเวณโคนขนตา ทำให้เกิดอาการตาบวม แดง ระคายเคือง แสบตา หนังตามีความมันเหนอะหนะ ตาแฉะ ดวงตาไวต่อแสง ขนตาขึ้นผิดที่ อาจงอกและงอเข้าด้านใน ทำให้ขนตาทิ่มตาได้

2. เปลือกตาม้วนเข้าใน

               พบได้ในเด็กแรกเกิด จากหนังตาที่มีความหนามาก จนดันให้เปลือกตาม้วนเข้าด้านใน เด็กจึงมีภาวะขนตาทิ่มตา หรือพบในผู้สูงอายุ ที่เกิดภาวะเปลือกตาหย่อนยาน กล้ามเนื้อเอ็นยึดเปลือกตาหย่อนคล้อย ทำให้กล้ามเนื้อตาทำงานได้ไม่ดี หรือกล้ามเนื้อตาอ่อนแรง เวลาหลับตา หนังตาจะม้วนเข้าด้านในดวงตา ทำให้เกิดระคายเคืองบริเวณกระจกตาได้

3. โรคริดสีดวงตา

               หนังตาเกิดการติดเชื้อที่มีชื่อว่าทราโคมาติส เมื่อพลิกเปลือกตาดูจะเห็นตุ่มเล็กๆ สีเหลืองกระจายอยู่ทั่วแผ่นเปลือกตาด้านใน โรคนี้สามารถหายได้เอง แต่อาจมีอาการแทรกซ้อน คือแผลเป็นที่เปลือกตา ทำให้ขนตาม้วนเข้าด้านใน จึงเกิดภาวะขนตาทิ่มตา จนอาจเกิดแผลเรื้อรังที่กระจกตา

4. เกิดอุบัติเหตุบริเวณเปลือกตา

               เมื่อเกิดแผลบริเวณดวงตา ไม่ว่าจะเป็นจากอุบัติเหตุ ไฟไหม้ น้ำร้อนลวก หรือโดนสารเคมีต่างๆ เมื่อแผลแห้งแล้ว อาจเกิดแผลเป็นหดรั้งเปลือกตา ทำให้หนังตาม้วนเข้าด้านใน

5. มีแผลจากการศัลยกรรม

               ไม่ใช่แค่อุบัติเหตุบริเวณเปลือกตา แต่การศัลยกรรมตา หรือแม้แต่การผ่าฝีบริเวณดวงตา ก็อาจทำให้เกิดแผลเป็นที่เปลือกตา ดึงรั้งให้หนังตาม้วนเข้าด้านในได้เช่นกัน

6. ตาแห้ง

               เป็นภาวะที่เกิดจากการใช้สายตาจ้องหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์มือถือเป็นระยะเวลานาน โดยไม่ได้พักสายตา ทำให้เกิดอาการตามัว แพ้แสง น้ำตาไหล รู้สึกเหมือนมีฝุ่นหรือเม็ดทรายอยู่ในตา คัน ระคายเคืองตา ตาแดง และตาล้า เมื่อเกิดอาการตาแห้งเรื้อรัง เปลือกตาจะดึงรั้งขนตาลงมาทิ่มตาดำ ทำให้กระจกตาเป็นแผลได้

               อย่างไรก็ดี หากมีอาการขนตาทิ่มตาที่ส่งผลต่อสุขภาพ ควรปรึกษาจักษุแพทย์ที่คลินิกหรือสถานพยาบาล เพื่อตรวจกระจกตา วินิจฉัยอาการและหาวิธีแก้ปัญหาขนตาทิ่มตาอย่างได้ผลที่สุด

อาการขนตาเข้าตา ทิ่มตาแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์ 

อาการขนตาเข้าตามักสร้างความรำคาญใจ ไปจนถึงการเกิดการระคายเคืองดวงตา ตาอักเสบ หรือกระจกตาถลอกได้ โดยทั่วไปขนตาเข้าตาสามารถแก้ไขได้ด้วยการกระพริบตาถี่ๆหรือล้างตาด้วยน้ำสะอาดจนขนตาออกมาจากดวงตา แต่หากอาการระคายเคืองยังอยู่ แม้ว่าขนตาเข้าตาแล้วจะหยิบออก ก็ยังรู้สึกคันตา ระคายเคืองดวงตา หรือเจ็บดวงตาแล้ว ควรงดการสัมผัสลูกตา ไม่พยายามขยี้หรือกลอกตาไปมา แล้วเข้าพบแพทย์ให้เร็วที่สุดเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความระคายเคืองมากขึ้น

วิธีรักษาภาวะขนตาเข้าตา ขนตาม้วน

การรักษาภาวะขนตาเข้าจะช่วยลดโอกาสขนตาเข้าตาและลดโอกาสการเกิดความระคายเคืองจากขนตา วิธีการรักษาภาวะขนตาม้วนจะมีหลายวิธีขึ้นอยู่กับภาวะของขนตา ถ้าขนตาม้วนเข้าเพียงไม่กี่เส้น สามารถใช้วิธีดึงขนตาเฉพาะเส้นที่ม้วนได้ หรือใช้น้ำตาเทียมเพื่อบรรเทาอาการระคายเคืองก่อนหาทางแก้ไข

สำหรับผู้ที่มีภาวะขนตาเข้าตาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เกิดกับขนตาหลายเส้น หรือดึงขนตาออกแล้วขนตาที่ขึ้นใหม่ยังม้วนเข้าอยู่ อาจต้องรักษาด้วยวิธีการจี้ด้วยไฟฟ้า(Electrolysis)เพื่อกำจัดที่ต่อมขนตาต้นตอของปัญหา หรือการใช้ความเย็นจี้(Cryotherapy)เพื่อทำลายรากขนไม่ให้มีขนตาขึ้นใหม่

ถ้าไม่รักษาอาการขนตาทิ่มตาเป็นอะไร อันตรายหรือไม่ 

หากมีอาการขนตาทิ่มตา หรือขนตาเข้าตาแล้วไม่รักษา นอกจากความระคายเคืองชั่วคราวแล้ว อาจส่งผลให้ต่อมน้ำตาผลิตน้ำตามากขึ้นเพื่อพยายามลดความระคายเคือง หรือทำให้ดวงตาไวต่อแสงมากขึ้นได้ และหากปล่อยทิ้งไว้ในระยะยาวแล้วดวงตาอาจได้รับความเสียหายหรือรู้สึกระคายเคืองจนเกิดเป็นแผลถลอกที่บริเวณกระจกตา เป็นอันตรายต่อดวงตาในระยะยาว

ขนตาเข้าตา หาไม่เจอทำยังไงดี

เมื่อมีขนตาเข้าตาแล้วหาไม่เจอ ควรปฏิบัติตามขั้นตอนดังต่อไปนี้

1. งดการถู ขยี้ บริเวณดวงตา เพื่อไม่ให้ดวงตาเกิดความเสียหาย
2. ล้างตาด้วยน้ำเปล่า ด้วยการก้มหน้าแล้วกระพริบตาถี่ๆในน้ำสะอาดเพื่อให้ขนตาหรือสิ่งแปลกปลอมหลุดออกมา
3. หากล้างตาแล้วยังหาขนตาไม่เจอ สามารถส่องกระจกสังเกตบริเวณดวงตาแล้วค่อยๆกลอกตาไปมาเพื่อหาว่าขนตาอยู่บริเวณไหน เพื่อล้างออกหรือหยิบออกด้วยมือสะอาด
4. ขอความช่วยเหลือจากบุคคลใกล้ตัวเพื่อช่วยมองหาขนตาที่อาจหลุดเข้าไปอยู่หลังดวงตา

สรุป

ภาวะขนตาเข้าตาแม้จะดูเป็นปัญหาเล็กน้อยที่สร้างเพียงความรำคาญใจ แต่หากปล่อยทิ้งไว้ก็สามารถเกิดเป็นความระคายเคืองดวงตา และมีโอกาสสร้างบาดแผลให้กับกระจกตาได้ ผู้ที่เจอปัญหาขนตาม้วนเข้าอยู่เป็นประจำ ควรหาวิธีการแก้ไขที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการใช้แหนบเพื่อดึงขนตาบางเส้น หรือการเข้าปรึกษาจักษุแพทย์เพื่อใช้เครื่องมือในการกำจัดที่เหมาะสม สำหรับผู้ที่เป็นกังวลว่าการพบแพทย์อาจทำให้ขนตาลดน้อยลงและหมดความมั่นใจในตนเอง ไม่ต้องกังวลไป สามารถปรึกษากับแพทย์เพื่อหาวิธีการรักษาขนตาเข้าตา และการดูแลขนตาที่ถูกต้องเพื่อคงไว้ซึ่งปริมาณขนตาได้โดยปราศจากปัญหาขนตาม้วน หากต้องการสอบถามเพิ่มเติมหรือเข้ารับคำปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ติดต่อ Lovely Eye Clinic เพื่อหาแนวทางรักษาภาวะขนตาทิ่มตาได้

อ้างอิง

What is trichiasis? (2024, November 14). American Academy of Ophthalmology. https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-trichiasis

Trichiasis. (2025, March 19). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24542-trichiasis